Πριν μερικούς μήνες ο διεθνής τύπος ασχολήθηκε με μία εργασία που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό JAMA με τίτλο : Η σχέση της διάρκειας θηλασμού και της νοημοσύνης στην ενήλικο ζωή (JAMA 2002 May 8, 287 (18): 2365-71).

Πολλές μελέτες έχουν γίνει που δείχνουν ένα θετικό συσχετισμό του θηλασμού και των νοητικών λειτουργιών στη βρεφική και παιδική ηλικία.

Στο άρθρο του JAMA, οι ερευνητές προσπάθησαν να απαντήσουν στο ερώτημα αν αυτή η διαφορά στην νοητική εξέλιξη συνεχίζεται και στην ενήλικο ζωή ή τελικά καταφέρνει το άτομο που δεν θήλασε, να φτάσει τα επίπεδα των ατόμων που θήλασαν με την πάροδο της ηλικίας, να κάνει δηλαδή κατά κάποιο τρόπο, το λεγόμενο catch up. Μελετήθηκε λοιπόν η σχέση μεταξύ της διάρκειας του θηλασμού, κατά την βρεφική ηλικία και της νοημοσύνης κατά την ενήλικο ζωή σε ένα δείγμα 3000 ατόμων από την Δανία, τα οποία γεννήθηκαν από τον Οκτώβριο του 1959 ως τον Δεκέμβριο του 1961. Από τη μελέτη φάνηκε ότι το αποτέλεσμα του θηλασμού στην νοημοσύνη είναι κατά κάποιο τρόπο, δοσοεξαρτώμενο. ΄Aτομα που θήλασαν ένα μήνα, σε σχέση με άτομα που θήλασαν επτά έως εννέα μήνες, είχαν 7 μονάδες διαφορά στον δείκτη νοημοσύνης και η διαφορά αυτή ήταν ανάλογη με τους μήνες που θήλασαν.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η διατροφή των πρώτων μηνών της ζωής έχει αντίκτυπο στην νοημοσύνη του ανθρώπου. Μια πιθανή εξήγηση για την επίδραση του μητρικού γάλακτος στην ανάπτυξη των γνωστικών λειτουργιών είναι η δράση των πολυακόρεστων λιπαρών οξέων μακράς αλύσου, και ειδικά του ντεκοσαεξανοικού οξέος (DHA), που ανήκει στα ω3 λιπαρά οξέα κα βρίσκεται σε μεγάλες ποσότητες στο ανθρώπινο γάλα ενώ δεν υπάρχει στο τροποποιημένο γάλα αγελάδας. Το DHA είναι κύριο συστατικό της μεμβράνης των κυττάρων του νευρικού συστήματος και του αμφιβληστροειδούς και πιστεύεται ότι έχει βασικό ρόλο στη μεταβίβαση των σημάτων μεταξύ των νευρώνων. Πολλές μελέτες σε πρόωρα και τελειόμηνα νεογνά έδειξαν καλύτερη οπτική και νοητική ανάπτυξη στα βρέφη που διατρέφονταν με γάλα που περιείχε DHA. Εκτός από το DHA πάρα πολλές άλλες βιοενεργείς ουσίες περιέχονται στο μητρικό γάλα και αποτελούν αντικείμενο έρευνας.

Τα τεκμηριωμένα μέχρι σήμερα οφέλη του μητρικού θηλασμού, όσον αφορά στο παιδί είναι:

Τα θηλάζοντα έχουν υψηλότερο IQ, έχουν υψηλά ποσά DHA στον εγκέφαλο τους. Ο μητρικός θηλασμός δρα ανασταλτικά σε οξεία και χρόνια μέση ωτίτιδα, διάρροια, μηνιγγίτιδα, νεκρωτική εντεροκολίτιδα, ασθματοειδή βρογχίτιδα, ινσουλινοεξαρτώμενο σακχαρώδη διαβήτη, παχυσαρκία, κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και παιδικό καρκίνο.

Οσον αφορά στη μητέρα είναι:

Οι μητέρες που θηλάζουν έχουν μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση, αναπτύσσουν γρηγορότερα δεσμό με το μωρό τους, εγκαταλείπουν τα μωρά τους σπανιότερα. Οι μητέρες που θηλάζουν έχουν λιγότερο συχνά καρκίνο μαστού, καρκίνο ωοθηκών και οστεοπόρωση.

Παρ’ ότι τα περισσότερα από αυτά τα πλεονεκτήματα ήταν γνωστά και παλαιότερα, ο μητρικός θηλασμός έχασε έδαφος μετά την τροποποίηση του αγελαδινού γάλατος από τη βιομηχανία και την ευρεία διαφήμιση του, ακόμα και με αθέμιτους τρόπους,. Το πρόβλημα έγινε οξύτερο, στις υπό ανάπτυξη χώρες, όπου η βιομηχανία δρα ανεξέλεγκτα και δεν υπάρχει το λεγόμενο social marketing, δηλαδή η διαφήμιση ωφέλιμων για το κοινωνικό σύνολο αγαθών και υπηρεσιών. Στη χώρα μας δέκα χρόνια μετά τις προσπάθειες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και της UNICEF να δημιουργηθεί το «φιλικό για το βρέφος Νοσοκομείο», (The baby friendly Hospital Initiative (WHO – UNICEF 1992), κανένα νοσοκομείο ή μαιευτήριο δεν έχει πάρει τη διάκριση αυτή. Κανένα ελληνικό νοσοκομείο ή μαιευτήριο, κρατικό ή ιδιωτικό, δεν θεωρήθηκε χώρος φιλικός για το θηλασμό, όπου προστατεύεται το δικαίωμα του βρέφους να θηλάσει. Στα μαιευτήρια της χώρας μας δεν υπάρχει rooming in (ακόμα εξακολουθούμε να αποχωρίζουμε μετά τον τοκετό, το μωρό από τη μητέρα του),

εξακολουθούμε να δίνουμε ξένο γάλα χωρίς ιατρική γνωμάτευση, ενώ από το1996 υπάρχει σαφής οδηγία του Υπουργείου Υγείας και εξακολουθούμε να δίνουμε διαφημιστικά δείγματα γάλακτος, πράξη που απαγορεύεται αυστηρά σε όλα τα ευνομούμενα κράτη του κόσμου.

Επίσης δεν υπάρχει η παραϊατρική ειδικότητα του συμβούλου μητρικού θηλασμού που υπάρχει στο εξωτερικό.

Τέλος μέσα στην σημερινή ελληνική κουλτούρα ο θηλασμός δεν είναι η φυσική συνέχεια μετά τον τοκετό γιατί οι σημερινές γιαγιάδες, σε μεγάλο ποσοστό, δεν έχουν θηλάσει τα παιδιά τους και δεν μπορούν να υποστηρίξουν τις υποψήφιες θηλάζουσες μητέρες. Με όλα αυτά εναντίον, ξεκινάει μετά τον τοκετό ένα ποσοστό 80% των μητέρων να θηλάσει και το ποσοστό αυτό πέφτει ραγδαία στο 2ο μήνα για να φτάσει στο απαράδεκτο ποσοστό του 4% αποκλειστικού θηλασμού στο πρώτο εξάμηνο της ζωής. Ποσοστό που δείχνει μια κοινωνική παθολογία που πρέπει άμεσα να αλλάξει.

• Η μητέρα πρέπει να κρατά το μωρό στην αγκαλιά της, όσο το δυνατόν περισσότερο. Το μωρό δεν «κακομαθαίνει»...
• Ο άνθρωπος ανήκει στα είδη της συνεχούς επιτήρησης των μωρών του σε αντίθεση με άλλα βιολογικά όντα.
• Ο λαγός, για παράδειγμα, ανήκει στα είδη της διαλείπουσας επιτήρησης, δηλαδή αφήνει το μωρό του στη φωλιά και πάει να βρει τροφή. Για το λόγο αυτό το γάλα του περιέχει πολλά λιπαρά, για να κρατάει χορτασμένο το λαγουδάκι μέχρι η μητέρα του να επιστρέψει. Το γάλα του ανθρώπου είναι φτωχό σε λιπαρά και ευκολόπεπτο, για να πεινάει συχνά το μωρό και έτσι η μητέρα του να τόχει συνέχεια κοντά της.

Το αντανακλαστικό του δραγμού είναι ένα αρχέγονο αντανακλαστικό που εξαφανίζεται καθώς ωριμάζει το νευρικό σύστημα του μωρού (ζητήστε από τον παιδίατρο να σας το δείξει στο νεογέννητο μωρό σας). Το αντανακλαστικό αυτό μας θυμίζει τον γαντζωμένο στο τρίχωμα της μάνας του πρώτο άνθρωπο. Κάθε μητέρα πρέπει να το κατανοήσει:

η φυσική και αυτονόητη θέση του μωρού δεν είναι η κούνια του, αλλά η αγκαλιά της μητέρας του κοντά στο μαστό της.

Στις υπό ανάπτυξη χώρες οι γυναίκες όταν δουλεύουν κουβαλάνε μαζί τους μέσα σε ειδικό μάρσιπο τα θηλάζοντα μωρά τους. Τα τελευταία χρόνια στο δυτικό κόσμο άρχισε να εξαπλώνεται αυτή η ιδέα και διαφημίζεται με το σλόγκαν: “wear your baby”.

Η Αμερικανίδα για παράδειγμα δακτυλογραφεί στο γραφείο της έχοντας το μωρό της στον ειδικό μάρσιπο που το κρατά σε επαφή με το σώμα της. Ο μάρσιπος αυτός επιτρέπει στο μωρό να θηλάζει όποτε θέλει. Στην Ελλάδα το“wear your baby”είναι ακόμα μακριά. Εξάλλου έχουμε τα χαμηλότερα ποσοστά θηλασμού στον ευρωπαϊκό χώρο. Ας το εφαρμόσουμε όμως στην καθημερινότητα μας μέσα στο σπίτι.

Η μητέρα πρέπει να περιορίζει, όσο το δυνατό περισσότερο, τις απασχολήσεις της στο σπίτι, για να έχει χρόνο για το μωρό της. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό σε όλες τις ηλικίες, αλλά ιδιαίτερα τους πρώτους 6 μήνες της ζωής, που το μωρό βρίσκεται σε κατάσταση ψυχικού συγκυτίου με τη μητέρα του, δηλαδή αδυνατεί να ξεχωρίσει το εγώ του. Ο αποχωρισμός της τού προκαλεί στρες και ανασφάλεια.
 

Μαρία –Αδαμαντία Μαλλιαρού